Vía con trai

Tập thơ Vía con trai rất đáng ghi nhận trên bước đường sáng tác của Thi Nga. Lên vùng xa lạ, phát hiện những khác biệt, để cho ra đời một tập thơ, với cấu tứ hay, có nhiều nét đặc sắc- Là cả một vấn đề, chứa chất trong đó đam mê, tình yêu với thi ca.

Viết bởi: Trọng Khang

“Vía con trai” tập thơ hay của Thi Nga

         Sau 2 tập thơ đã xuất bản “Ngôi sao thức” và “Duyên phận” Thi Nga cho ra mắt tác phẩm khá lạ: Vía con trai (NXB Hội nhà văn, 8/2018) chuyên viết về dân tộc thiểu số. Là người kinh, quê Vĩnh Bảo, sống hàng chục năm tại “miền xuôi” Vân Đồn, “cả đời” có một chuyến đi sáng tác ngắn ngày lên vùng Tây Bắc, hay thỉnh thoảng nhìn mấy bà dân tộc đeo gùi, thoáng qua, không tiếp xúc được, bởi “không biết tiếng”. Những hạn chế đó, không khỏi làm người đọc, khi cầm trên tay “Vía con trai”, nghi ngại về “chất lượng”. Nhưng, đây là tập thơ độc đáo và thành công. Lý do: Thi Nga có lợi thế; với ý thức tìm hiểu để sáng tác, cộng vào đó, có khiếu quan sát phong tục, tập quán, màu sắc, lời ăn tiếng nói, tính cách… nên đã ghi nhận, phát hiện được nhiều cái lạ để “hóa thơ” trong tác phẩm. Những điều lạ này, có thể chính người dân tộc không tự biết được. Với họ, đó là “chuyện thường tình”, vị tất chẳng có gì lạ, chẳng đáng nói đến.

          Màu sắc, tính cách dân tộc được khắc họa dày đặc trong tập thơ. “bàn chân như rựa cùn…. Góc kia than vãn một sàng…chợ xuân xếp đầy lưng ngựa” (Chợ xuân). Bài (Hồn vía đá) trên Cao nguyên đá vọng phu, nói lên cái nghèo đến “man dại”: “Đồi xưa hiền như củ mài cái măng… nâng hòn đất trên tay tưởng hòn đá… đói không lê nổi bước chân… như cô chuồn chuồn kim/ chạm đâu cũng thấy đau”. Trong (Người núi) Thi Nga khắc họa rõ thêm nét nghèo “bẩm sinh” ở vùng dân tộc. Muốn có cái ăn, chỉ dám ốm vừa vừa, vì nằm nghỉ, là nương sắn nương ngô liền réo gọi. “Người núi/ một bữa cụng bát/ mấy ngày treo nồi/ một lần ngựa sắt/ nghỉ mùa thôi nôi”. Thế nhưng (Đàn ông trong bản), sống giữa rừng đá tai mèo nhọn hoắt, nghèo kiệt, khi họ quần tụ cùng nhau đấu rượu: “Chén này tưởng tượng tiết canh/ chén nữa tưởng tượng lòng phèo/ rót mãi…”…. Dẫn đến tâm sự của người vợ trẻ trong (Bắt … nghèo) “Giận nó/ bằng khoác khổ vào mình”. Trong (Ru cây) có những phát hiện thật hay “Ngủ đi/ cây bầu chịu ngủ đã ra quả/cây chanh chịu ngủ đã ra hoa…. Cả đời cơm độn/ trong võng đất con nằm/ dẫu chưa nhằn hết đá”. Những cô gái tuổi xuân thì, sớm vất vả “Tay em không như cây trúc/ không nõn nà như cây măng” (Mong chờ); rồi có hạnh phúc nhỏ nhoi, lợp được mái nhà mới “Niền vui của mế/như củ hành/ bóc mãi/ bóc mãi...”.
         Mảng đề tài tình yêu được tập thơ góp phần làm thăng hoa tính “bạo liệt”, không câu nệ của trai gái dân tộc rẻo cao. Từ khá lâu, ai cũng ấn tượng mạnh về câu thơ “kinh điển” vùng Tây Bắc “Trai rừng/ như cây thông mọc thẳng/ nói lời yêu rất thẳng/ tao thích mày!”. Trong tập Vía con trai, kể về tục ngủ thăm của người Dao. Và tất nhiên, lúc cha mẹ cho phép ngủ, khi họ chưa cưới, chưa thành vợ chồng chính thức. Hình ảnh những thiếu nữ dân tộc múa trong (Đêm Bản Lắc) thật diễn lệ. “Ta ở vùng xuôi lên/cái gì cũng lạ”. Và Thi Nga bị mê hoặc trước những ngón tay bánh tẻ, uốn lượn theo điệu xòe hoa người Thái: “Váy em thổ cẩm/ mắt em nhung huyền/ lòng ta thổ cẩm/ nhập đồng theo vũ điệu em”. (Vòng tròn hình mặt trăng) nói về một thiếu nữ đang yêu “Có cây lúa khóc vàng mắt lá/cây ngô ời ời gọi đất/ có dáng noọng mải miết…”. Nàng yêu “Bằng trái tim thẫm màu xanh núi”, chờ, “Ngày nhà trai đến bắt dâu”. Cô gái Tây Bắc, tuổi vừa nhú nửa vầng trăng, khi yêu “Không trao cái nhìn để nguyên đấy rồi thôi”. Tình yêu của cô trộn lẫn vào “… tiếng khèn môi/ không khép/làm núi nghiêng đất ngả”. Yêu như bị thôi miên, bởi “Em tẩm bùa vào cơm lam” (Tây Bắc). Ở (Hội gầu tào) Mai Châu “Cô gái chàng trai Hmông chân quấn vào nhau/ múa điệu tình giáp hạt” để “nụ hôn nghiêng ngả Pà Cò”. Và tình yêu trai gái đượm màu bùa ngải, …lãng đãng… liêu trai… trong bài thơ hay nhất tập- (Vía con trai); “Mế mách buộc chỉ cổ tay/ cái vía con trai lội thung mà đến/ em đã buộc tháng dài ngày ngắn… Bà bảo đeo vòng cả đêm lẫn ngày/em đã đeo mòn khoong bạc/ cái vía con trai như chú ngựa lạc/em đợi lối này lại rẽ lối kia… Em buồn bếp không tra lửa…tra đỗ lại đi tra vừng… Em trồng vía con trai/trong trái tim này…”
       Tập thơ Vía con trai rất đáng ghi nhận trên bước đường sáng tác của Thi Nga. Lên vùng xa lạ, phát hiện những khác biệt, để cho ra đời một tập thơ, với cấu tứ hay, có nhiều nét đặc sắc- Là cả một vấn đề, chứa chất trong đó đam mê, tình yêu với thi ca. Không phải bất cứ ai “cưỡi ngựa xem hoa” cũng thành công được.

                                                                                                                     Trọng Khang


 

Bài viết được xuất bản trên trang web chính thức của

NXB Hội nhà văn vào ngày: 05/10/2018

Tin khác

Những mùa hoa anh nóiNhững mùa hoa anh nói
Con chim phụng cuối cùngCon chim phụng cuối cùng
Những giấc mơ của bốNhững giấc mơ của bố

Tin mới nhất

Lưng rồng
Lưng rồng

Lưng rồng

Sách mới

Lưng rồng

viết bởi: Nhà xuất bản

Lưng rồng
Thăm thẳm mùa hè

viết bởi: Nhà xuất bản

Thăm thẳm mùa hè
Vang bóng một thời

viết bởi: Nhà xuất bản

Vang bóng một thời