Gặp lại ngày xưa tập 2

...Nào, xin mời các bạn hãy cầm sách lên và hòa mình vào những trang viết của ông để thấy thật thú vị trước những sắc thái lý thú trải dài qua cuộc đời gần 90 năm của nhà thơ nhà báo Sĩ Ẩn!

Viết bởi: Cao Trường Thọ, Nguyễn Quang Vinh

VÀI CẢM NGHĨ KHI ĐỌC TẬP 2

“GẶP LẠI NGÀY XƯA”     

 

 Mùa xuân năm 2019 Sĩ Ẩn tái bản cuốn “80 năm – một nỗi niềm”.

Mùa hạ năm 2019, Sĩ Ẩn chủ biên và in chung với Hòa thượng Thích Thiện Tâm và nhà thơ, nhạc sĩ Vũ Mão cuốn “Đường về cửa Phật”.

Qua mùa thu, Sĩ Ẩn ra mắt tập 1 cuốn “Gặp lại ngày xưa”.

Một năm xuất bản 3 tác phẩm, mỗi cuốn không dưới 200 trang. Có cuốn còn in ba ngôn ngữ: Việt - Trung –Anh (Tuyển thơ văn “Đường về cửa Phật”)

Sức vóc của ông già 88 tuổi này quả thật đáng nể!

Càng viết càng khỏe

Càng đẻ càng hăng

Nhà nghiên cứu Vĩnh Quang Nguyên đã nhận xét rất chí lý về “Lão lai tài vô tận” của Sĩ Ẩn.

… Bước sang năm 2020, bị “mắc dịch” Covid-19, hạn chế ra khỏi nhà; Ông lên vườn, chăm sóc hoa phong lan và ngồi vào bàn… viết sách! Đến ngày nới lỏng cách ly, trng khoảng thời gianchưa đầy 3 tháng, Sĩ Ẩn đã có bản thảo “Gặp lại ngày xưa” (tập 2 ) dày hơn 200 trang!

Nhà văn Đỗ Hàn, phó giám đốc nhà xuất bản Hội Nhà văn nhận xét:

“So với tập 1 trước đây, trong tập 2 này, Sĩ Ẩn viết sâu hơn, hay hơn, hấp dẫn hơn! Mỗi truyện đều là mầm ươm của một truyện ngắn và tiểu thuyết. Ông già Ẩn mà không ẩn chút nào!”

Họa sĩ Lê Sa Long, người có vinh dự là người đọc bản thảo đầu tiên và trình bày mỹ thuật tác phẩm của Sĩ Ẩn nhận xét:

Mỗi trang viết của bác Sĩ Ẩn đều là một kỷ niệm sâu sắc, một mảnh ghép trong cuộc đời nhiều thăng trầm mà “độc đáo” của bác. Những rung cảm tốt đẹp có được khi du hành về miền ký ức khiến người xem hôm nay không chỉ đón nhận những khoảnh khắc hoài niệm nhất thời mà còn khiến họ tìm kiếm cảm xúc thú vị này. Gặp lại ngày xưa xứng đáng có mặt trong tủ sách của những ai muốn tìm về vẻ đẹp của… ngày xưa”.

 Gừng càng già càng cay

Sĩ Ẩn càng viết càng hay

Nào, xin mời các bạn hãy cầm sách lên và hòa mình vào những trang viết của ông để thấy thật thú vị trước những sắc thái lý thú trải dài qua cuộc đời gần 90 năm của nhà thơ nhà báo Sĩ Ẩn!

 

                                                                                                                 Hà Nội, tháng 5 năm 2020

                                                                                                              Nhà văn – Bác sĩ Cao Trường Thọ

 

 

Lời bạt:

ĐỊNH NGHĨA THỜI GIAN                                

                                                                                                                                  Nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Vinh 

 1

Tôi đang ngồi hý hoáy trước máy tính để đùa nghịch với một ý tưởng hơi chút điên rồ vừa chợt hiện, thì có chuông điện thoại reo. Sâm sẩm chiều rồi, có em nào rủ đi ăn món tỉm sắm ngon vô biên ở tiệm chú Di Bửu có khuyến mãi nước sâm Bủ lỷ đây? Nghé nhìn điện thoại, thấy số đuôi 03, biết là mình lầm rồi. Cụ già Sĩ Ẩn lại khoe hoa lan ở rừng Đồng Xoài mới về thêm trên tầng thượng “ngang trời mây” của lão đây! “A lô” – tôi mở lời. Ẩn lập tức bắn ra một ra-phan liên thanh không sao hãm kịp. Hóa ra lão báo tin có bản thảo sách mới sắp in, bảo tôi đọc đi, rồi viết lời bạt cho lão.Thế là tôi lại việt vị nữa. Chiều nay toàn đoán sai thôi.

 Nhưng mà thắc mắc lắm! Mới cách đây có 6 tháng, lão vừa cho ra cuốn Gặp lại ngày xưa mà! Hôm ấy, cả mấy trăm con người quây lấy lão, khi đó xúng xính trong bộ đồ complet quá trịnh trọng, hình như không hợp với tính tình xuề xòa của lão. Bà xã của lão thì nở nụ cười thật mãn nguyện, ngồi rất “tạo dáng” giữa mọi người, hai bàn tay xòe đủ cả mười ngón như trong một tấm ảnh chân dung classique của tiệm ảnh Khánh Ký thuở xưa… Làm sao mà chỉ sáu tháng sau, lại đẻ sòn sòn ra cuốn sách nữa? Nhưng rồi chợt nghĩ lại những chuyện đã qua, thì thấy có lẽ lão đẻ ra cuốn sách mới thật, chứ không phải hù chơi cho hết hồn đâu.

Chuyện là thế này. Lão vói tôi, hai gã U90 hay trao đổi những câu thơ gàn dở chợt bật ra khi gặp nàng Thơ và lơ mơ yên sĩ phi lí thuần (inspiration). Một bữa, cách đây chừng ba năm, chẳng biết cao hứng thế nào, tôi buột miệng nói: “Ông uống rượu cũng vào loại điệu nghệ, sao chẳng thấy có cuốn… Tửu ca nào nhỉ?” Lão bỗng khựng lại như bị chạm cái … “dây kiêu hãnh của tráng sĩ”, rồi bỗng kêu lên như vừa ném ra chiếc găng thách đấu: “Này, ba mươi ngày nữa có sách Tửu ca cho ông! Coi được chứ?” Tôi biết thừa là lão nói khoác cho qua cầu. Bất đồ, lão làm thật. Và làm được, chỉ trong vòng có… 29 ngày mới chết tôi chứ! Sau khi cầm lên tay cái bông in gần như cuối cùng, tôi phải cấp kỳ hòa giải với lão, bằng cách bảo ráng chờ thêm hai ngày, cho tớ dúi thêm vào sách một bài về… rượu, là thứ mà tớ rón rén trước nó, còn hơn vẻ rón rén của cô con gái nhà lành bị mời nhấp thử cái của cấm dễ làm xiêu lòng này. Lão khoái chá, cười hềnh hệch, miệng không thôi: ”Có thế chứ! Có thế chứ!”…

Mà vẫn chưa hết đâu. Chuyện này còn kinh hãi hơn. Số là, chỉ sau cái cuốn Tửu ca đó chưa tới một năm, một hôm tôi than phiền với lão là thời nay các em - cháu của chúng ta chạm ngõ với… tình có vẻ hơi sớm quá, lão quắc mắt nhìn tôi phán ra một tiếng rõ to: “Vứt!” Tôi hỏi vứt cái gì, thì lão nói: vứt… ông đi, chứ cái gì nữa. Tôi còn đang ú ớ, thì lão nói tiếp: “Thích thì chiều! Tớ đang viết về chuyện chạm ngõ tình dữ dội của lứa chúng mình đây. Cậu nói linh tinh thế, tớ càng phải viết nhanh, để nắn lại cái đầu của các cậu. Rõ thật là…, chả hiểu cái gì xất.” Chỉ ba tháng sau, lão dí vào mũi tôi một cuốn in thử, thơm phức… chuyện tình!” Tôi chỉ còn biết trợn mắt lên mà vái lia vái lịa, vì bái phục.

Nhưng cái câu chuyện này, rồi ra, lại không đơn giản như tôi tưởng. Đọc bản in nháp của lão trong một tình trạng lạnh toát hết cả chân tay, đến trang cuối cùng thì tôi vội vàng bấm máy đuôi 03 cho lão, và quát to lên: “Dẹp! Dẹp! Chưa in được! Hư cấu nhiều quá! Người ta tưởng chuyện thật 100% thì chết cả lũ…” Sau đó, hai đứa tôi đè bản sách in nháp ra, cắt cúp nhiều lần. Do không có thuốc tê, nên cắt đến đâu lão kêu đau oai oái đến đấy; lại còn mắng tôi là “dã man, dã man hơn cả mấy thằng kiểm duyệt thời Pháp thuộc.” Chưa xong đâu. Tôi lại còn cẩn thận viết một bài Bạt bằng thơ, để ngộ nhỡ sách có in ra, thì bạn đọc biết rằng lão bịa như tiểu thuyết đấy, vui thì đọc, mà nếu hay cả tin thì đừng có đọc:

(…) “Ai trách ông này, xin nhớ cho

Chuyện phịa, nào ai đánh thuế mà.

“Trừ bì” đi nhé, đừng tin thật

Hắn viết roman, chứ chi mô!”

 

Câu thơ, ly rượu, đời tao nhã,

Những lúc “tấu hài” nghe rởn da.

Thích vui thì đọc, tin đừng đọc,

 Kẻo tưởng trần gian có Mãng Xà !...”

                           (Trích bài thơ Roman kỳ ảo)

  2

Tháng 5 - 2020, ông lão ấy lại toan ra một cuốn sách nữa, với ngót 200 trang và 27 câu chuyện đời xảy ra ngày hôm qua, mà còn dậy men làm ta bồi hồi, xao xuyến trong cuộc sống hôm nay. Cũng vẫn là Gặp lại ngày xưa, nhưng Ẩn gọi nó là tập 2, ý chừng còn có một tập 3 đang lấp ló… Thất kinh!

 Đời Sĩ Ẩn là một hành trình chiến đấu và trải nghiệm khá thú vị. Cái cách ông lão này  nâng niu những mảng ký ức đầy ấn tương và làm cảm động lòng người trong các “Gặp lại ngày xưa” của lão, nhiều khi làm ta giật mình. Ờ nhỉ! Hình như “cái hành trình” của tôi, của bạn cũng rất gần với những tháng ngày gian truân hay những phút thăng hoa của Ẩn. Và vì thế mà, nhờ Ẩn, ta cũng bất chợt gặp lại những ngày xưa yêu dấu của ta, để trước khi chìm vào trong cái ngày xưa huyền ảo và rất riêng tư ấy, ta còn kịp giơ một ngón tay lên, báo hiệu cho Ẩn đang ở đâu đó gần đây, biết rằng: ngày xưa của tớ đã về rồi. Cảm ơn lão nhé..

Đọc Ngày xưa 2 của ông lão (lúc nào cũng trẻ và hóm), tôi thích ba cung điệu ngày xưa thấp thoáng của ông: Một là Tiếng ru nước mắt; Hai là Đời Bạn, Đời Ta; Ba là Can trường thoát hiểm.

 Ông lão thương mẹ vô cùng. Cái ấn tượng làm cháy lòng từ ngày còn trẻ thơ là đêm nghe tiếng mẹ hát khúc hát Anh Khóa, như khúc hát tiễn cha đi vào xứ cao su Nam Kỳ xa xăm. Chú bé vô tình quờ tay lên gương mặt mẹ, và chú bỗng có một bàn tay trẻ con đầy nước mắt của người lớn.. Khi đã trọng tuổi, cái buốt lạnh trên bàn tay tuổi thơ kia đã dẫn ông lão đến với câu chuyện “ngày gặp lại” của Huy Cận với Á Nam Trần Tuấn Khải. Để rồi cả hai ánh chớp ngày xưa ấy quấn vào nhau và trở nên có sức soi rọi khác thường. Đến nỗi, có một ngày, lão nói nhỏ với tôi - như sợ có ai nghe thấy – rằng những kết nối lạ như thế này, “chắc sẽ cho tôi và ông có cơ hôi định nghĩa lại thời gian – cái thời gian trong những nghiệm sinh rất “động” ở trong đời”. Chứ còn gì nữa ! Xưa nay, ta cứ mặc định thời gian như một dòng chảy, cứ trôi mãi, trôi hoài, không ai có hy vọng chi mà níu giữ cho được. Dù Xuân Diệu có muốn níu giữ, thì, xin nói vui, cũng chỉ giữ được cái “phái sinh” thôi, là tắt nắng đi và buộc gió lại. Một cách vô vọng. Ấy thế mà chơi đùa với hai cái Gặp lại ngày xưa của Sĩ Ẩn, tôi lại đâm ra ham đi tìm những hành trình, thật ra là quanh co hơn nhiều so với ta từng tưởng, của thời gian và ký ức, trong một tâm thế, thật ra là chưa mấy tự tin, của kẻ định mạo hiểm thử định nghĩa lại thời gian. Thôi, ta hãy trở lại với câu chuyện của ông lão trong cuốn sách.

Ông lão thương bạn vô cùng. Nói ra câu này, phải xin phỉ thui cái miệng. Chính ra hôm nay làm gì còn có Sĩ Ẩn trên cõi đời này nữa. Theo kế hoạch của lãnh đạo TW Đoàn,  thì Sĩ Ẩn cùng một bạn nữa trong TW Đoàn sẽ ngồi trên chuyên cơ để bay từ Gia Lâm đi Đà Nẵng một ngày tháng 3 năm 1979,  để tham dự một cuộc họp quan trọng do Thủ tướng Đỗ Mười chủ trì. Nhưng vào phút cuối cùng thì một người bạn khác, “chưa được đi máy bay bao giờ”, xin được đổi chỗ, cảm phiền Sĩ Ẩn đi phương tiện khác, cho tớ được lần đầu cưỡi mây. Ẩn vui vẻ nhường bạn ngay.

Chiếc máy bay xấu số ấy đã nổ tung trên đỉnh núi Sơn Trà. 

Không một ai trên khoang còn sống… 

Khi kể lại câu chuyện này, tôi không thấy Sĩ Ẩn quẩn quanh về chuyện hú hồn xuýt chết cúa lão, mà chỉ thấy lão lau nước mắt, rồi tất tả lo tổ chức lễ tang cho hai bạn. Và lạ chưa, 30 năm sau, chính lão còn xắn tay cùng anh em cố đi tìm dấu vết của các bạn ấy để có thêm cơ sở tư liệu cho anh Sáu Phong - vốn là thủ trưởng trực tiếp của lão hồi xưa, bấy giờ đã là Chủ tịch Nước - lo làm chính sách đầy đủ hơn cho những người bạn quá cố. 

Ông lão thương người vô cùng, nhưng cũng chính vì thế mà có đôi lần đã trông thấy… cửa tử. Nhưng lão là người rất tỉnh (khi cần tỉnh) và kịp có đủ can trường để thoát hiểm trong gang tấc.

Nói nghe thì kinh thế, nhưng không phải chuyện bom súng, gươm đao gì đâu. Chỉ là thế này: Vì đã có lòng nhân từ, lại còn là người đàn ông đẹp trai và có duyên nữa mới chết, cho nên lão hay bị một vài bạn khác phái bày tỏ lời cảm ơn hơi… mạnh bạo quá mức.

Nhân tôi tò mò hỏi lão về câu chuyện Thoát hiểm in trong tập sách này, lão bảo: “Thật ra chả ai có lỗi cả. Xử lý các vấn đề thật sự trên tình người và phù hợp với luật lệ xã hội thì nó có thể sẽ dẫn đến những đột biến trong hành xử, kéo nhau sát bên miệng vực, mà không rơi xuống vực. Thế thôi!” Tôi bảo: “Nhưng mà phải tỉnh chứ ?” Lão cười tủm tỉm: “Dĩ nhiên! Mà còn phải nhanh như chớp nữa, để những vị quá yêu mình trở tay không kịp! Cậu không thấy mấy dòng trong tờ thư ngắn gửi lại đó sao: “Đừng mất công tìm anh. Tạm biệt!” Rồi ghé vào tai tôi, lão thì thào: “Kéo pháo ra! Kéo pháo ra thôi, bạn mình ơi”  

 

3

Tôi muốn dành phần nhỏ cuối cùng này trong lời Bạt để nói về cái hơi văn khá đặc biệt của Sĩ Ẩn. Nhiều lúc tôi trộm nghĩ: có khi chính lão cũng không biết về cái sự thiên ái phụ nữ hơi lộ liễu trong cách hành văn của lão đâu. Với cái mũi ngửi văn hơi tọc mạch của tôi, nhiều lúc đọc bản thảo của Ẩn, tôi bỗng thấy bật cười về cái sự thơ ngây, dễ mến của ông lão này, tạo nên những đoạn văn cứng, văn mềm lăn lóc với nhau khá ngộ nghĩnh. Nói cho nôm na, dể hiểu, thì khi kể chuyện bình thường, văn lão khúc chiết và rắn rỏi đáo để. Nhưng đụng đến kể chuyện các bà, nhất là các em gái, và nhất nữa là các em gái ngày xưa, ngày nay đã thành các bà mà nét xoan thuở ấy chưa phai, thì thôi rồi, văn của cây bút này chợt chùng xuống, mềm lại, dịu dàng một cách đáng ngờ. Nhưng không bao giờ sến nhé. Không bao giờ. Thương tự đáy lòng thì làm sao sến? Mà tôi ngờ rằng  lão gửi lòng yêu trong câu chữ từ phút nào, có lẽ chính lão củng không biết. Cho nên cái xì-tai (style) này quý hóa lắm chứ chẳng đùa đâu.

Vì tôi là độc giả bị lão bắt đọc sớm nhất mọi trước tác của lão, cho nên, ít nhất không dưới ba lần, tôi đã thấy văn lão trở nên dịu dàng một cách kỳ lạ, khi lão nói về cuộc gặp lại “hai mẹ con giống nhau như đúc”, hoặc gặp lại con gái của mẹ thôi, nhưng mà cứ tưởng mẹ nó hồi xưa đang ngồi trước mặt… Cái mô - típ “mẹ con nhà nó” kiểu này, tôi thấy Sĩ Ẩn có vẻ mộ nhiều trong văn chương hồi ức của lão.  

Gần đây thì lão chuyển mạnh sang yêu… hoa và chăm hoa một cách tận tụy, y như ngày xưa chăm chút hình tượng của những người bạn tuổi hoa niên mà lão đã ngẫu nhiên được gặp trên những dặm đường đời của lão. Tôi cứ nghĩ: chắc một ngày nào đó lão cũng sẽ có… văn mềm cho những đóa hoa rừng trên sân thượng cao ngang mây trời của lão.  May quá! Chỉ mới hôm qua thôi, tôi đã vớ được cái đoạn thơ mềm ấy của lão rồi. Hay đáo để nhá. Xin chép ra đây để thay lời kết cho một bài Bạt mà tôi lùa một mạch trên máy tính, bỏ cả cơm nước, từ lúc nghe được nghiêm lệnh của cái ông lão dễ thương, già mà còn ham đẻ: 

 Cao cao trên sân thượng

Nho nhỏ một vườn treo

Chùm chùm hoa khoe sắc

Thơm thơm cả vòm trời.             

 

                                                                        Sài Gòn, mùa đuổi gần xong Cô Vít 19                    

                                                                                              NQV       

 

 

Bài viết được xuất bản trên trang web chính thức của

NXB Hội nhà văn vào ngày: 30/06/2020

Tin khác

Viết và đọc chuyên đề mùa hạ 2020Viết và đọc chuyên đề mùa hạ 2020
Chuyện của PhòmChuyện của Phòm
Diễn ngôn Văn chương – Những vẻ đẹp khác biệtDiễn ngôn Văn chương – Những vẻ đẹp khác biệt

Tin mới nhất

NHÀ VĂN TRẦN VĂN TUẤN: GIỮA THẬT GIẢ, CŨ MỚI
NHÀ VĂN TRẦN VĂN TUẤN: GIỮA THẬT GIẢ, CŨ MỚI

Ở tuổi 70, nhà văn Trần Văn Tuấn vẫn miệt mài viết. Dáng vẻ gầy gò và khuôn mặt khắc khổ của ông hoàn toàn đối lập với những trang văn sinh động và hấp dẫn.

Sách mới

Bài toán khó tâp 1, 2

viết bởi: CAO NGỌC THẮNG

Bài toán khó tâp 1, 2
Về miền thinh không

viết bởi: Nguyễn Quang Thiều

Về miền thinh không
Người truyền ký ức

viết bởi: Nhà xuất bản

Người truyền ký ức