Điệp khúc xuân dâng người

Có lẽ những câu thơ hay của Văn Diên trong chữ, trong vần gặt hái từ dòng sông Hồng quê mẹ, tạo lên những hạt thơ như hạt phù sa lấp lánh long lanh, lại như tiếng chuông chùa để lại dư âm trong lòng tôi và trong lòng bạn đọc...

Viết bởi: Lê Hồng Thiện

                                     LẤP LÁNH PHÙ SA LAN TOẢ

                                  TRONG LỤC BÁT THƠ VĂN DIÊN

 

Trong thơ cần có tứ mới, cấu trúc mới. Đọc những bài thơ trữ tình lục bát trong các tác phẩm của Văn Diên gần đây đã đạt được cái đích như vậy. Thơ Văn Diên có nhiều câu thơ hay, bài hay, có bài rất hay nhất là những bài thơ về mùa xuân, về tình yêu. Hầu như anh viết về mùa xuân bài nào cũng hay, với nhiều bình diện khác nhau như: Xuân sang, Xuân đời, Sớm xuân, Nồng nàn xuân, Chiều xuân: Câu hát thì thầm vui nhỉ Nắng xuân nâng rượu cùng ta… (Xuân sang - Vầng sáng đầu mùa, trang 24) Nắng xuân được nhân cách hóa thành người tri ân tri kỷ "nâng rượu" uống cùng thi nhân: Sớm đầu xuân thức dậy Mưa phùn lất phất bay Nửa chăn còn ngái ngủ Ào ạt tứ thơ say Báo xuân về rồi đấy Kìa chim én lượn bay... (Sớm xuân - Về miền thinh không, trang 17) Tứ thơ ào ạt đến, cũng là mùa xuân ập đến. Khi mưa phùn lất phất bay, khi nửa chăn còn ngái ngủ.

 

Nhà thơ dùng vật thể để nói tâm trạng dùng dằng không muốn dậy, vì tứ thơ ào ạt đến, còn phải tư duy thơ, tư duy về sớm xuân chăng? Thi pháp ví von trong thơ Văn Diên một cách nhuần nhuyễn, tự nhiên như thả hồn bằng ca dao xưa. Vẫn dòng sông của ngày xưa Vẫn con đò nhỏ như vừa bên nhau Mà say như mối tình đầu Như say nắng mới Như trầu say vôi (Nồng nàn xuân - Về miền thinh không, trang 18) 2 Văn Diên sử dụng thể lục bát thuần thục. Cách anh làm cho câu thơ, bài thơ bay bổng lên nhờ thủ pháp "láy âm", "vời vợi" trong bài Giấc mơ hồng: Triệu vì tinh tú đang rơi Em dang tay hứng trong vời vợi mây (Giấc mơ hồng - Về miền thinh không, trang 28) Ngày qua nắng gắt oi nồng Đêm về chở gió rồng rồng mưa rơi (Thu sang - Về miền thinh không, trang 30) Em như sóng biển Mỹ Khê Sóng lăn lăn sóng vỗ về bờ anh (Thơ mộng bến Mỹ Khê - Về miền thinh không, trang 32) Sóng là em, bờ biển là bờ vai em, câu thơ vừa có hình tượng, vừa lãng mạn: Áo nâu thấp thoáng ngoài hiên Mái cong cong cả nỗi niềm từ bi (Vào chùa - Về miền thinh không, trang 51) Nỗi niềm là cụm từ chỉ tư duy trừu tượng, được nhà thơ cụ thể hoá bằng ví von tương ứng, ngang bằng “Mái cong cong cả nỗi niềm…”. Tôi còn bắt gặp những câu thơ lạ, mà mới cả về tứ, về lời như: Tháng tư về lắc lư nắng mới Cầu Hưng Hà cuộn gió sang sông (Rười rượi tháng tư - Về miền thinh không, trang 59) Hình như yếu tố lãng mạn, cộng với sự tìm tòi, làm cho các bài thơ, câu thơ của Văn Diên phát sáng lên: Gió sông Hồng phập phồng reo gọi Nụ cười hớn hở nõn xuân thì Cành gạo xoà với bật đốm lửa Bừng cháy lòng dõi bước em đi (Em đi trong gió tháng ba - Về miền thinh không, trang 39) Từ vẻ đẹp của thiên nhiên, lấy hoa và bướm làm nền, tạo cớ để cho nhà thơ vẽ chân dung người đẹp. Lúc này, đọc bài thơ "Gọi hè" tôi ngỡ Văn Diên còn là một hoạ sĩ nữa, anh vẽ bằng thi tứ, ngôn ngữ của thơ: 3 Hoa như kiều nữ mắt nai Hoa như giót mật thiên thai ru đời (Gọi hè - Về miền thinh không, trang 41) Ẩn dụ là một phương pháp thường dùng trong ca dao, dân ca được Văn Diên "Cài" trong một câu lục bát, nhẹ nhàng duyên dáng làm sao: Dâu ơi nào biết ươm tơ Tằm đang vào kén ta chờ đợi nhau Có gì để lại trong nhau Có gì để lại ngàn sau lụa là… (Ngàn sau lụa là - Về miền thinh không, trang 46) Thú thực với bạn đọc, tôi bị chìm ngập cảm xúc trong những bài thơ lục bát của Văn Diên, mặc dù thế mạnh của anh là làm thơ về Bác Hồ, về thế sự, kinh điển, triết học... Nhưng tôi cũng thấy anh thành công nhiều ở thể lục bát. Trước vẻ đẹp huyền ảo của trăng treo ngọn tre làng, nhà thơ như thốt lên: Vành trăng ai đặt ngọn tre Ai xui cò vạc vỗ về hôm đêm Tre ngà ấm khóm măng non Lá cành làm bút trời còn vẽ tô Trăng cò chắp cánh cho thơ Tôi xin vẽ chú cuội mờ trăng nghiêng (Vành trăng cánh cò - Về miền thinh không, trang 61) Nhà thơ cảm thấy vẽ vầng trăng, cánh cò, ngọn tre chưa diễn tả hết bằng thơ, anh muốn mình là hoạ sĩ vẽ trăng, tre và cả chú cuội cho hả. Viết về trăng thế chưa đủ với Văn Diên, anh còn có trăng trong tình yêu hò hẹn: Trăng treo lời ngỏ đến giờ Xa hình nhớ bóng câu thơ hẹn thề (Lời hẹn bên hồ trăng - Về miền thinh không, trang 75) Không có lãng mạn, không có tình yêu thì không có thơ.

Người đời bảo cứ ai yêu nhau, có tình yêu nam nữ thì làm thơ sẽ hay, nhất là thơ tình. Tôi nghĩ không hẳn thế. Bởi trái đất có hàng mấy tỷ người là mấy tỷ thi sĩ cả hay sao? Thơ phải là thơ, 4 thơ hay càng khó, trời cho nhưng phải có hồn, biết chọn lọc, khám phá, biết tu luyện, học và đọc. Văn Diên là nhà thơ như vậy. Có những câu thơ anh viết cho người tình mà lại như viết cho đời vậy: Con tim nào biết lặng nghe Tim nào loạn nhịp như ve nắng hè (Bến đợi - Về miền thinh không, trang 79) Sự tương tác giữa phụ nữ và nam giới được nhà thơ khái quát gần như hoàn thiện ở bốn câu thơ: Đàn bà dựa vào đàn ông Đàn ông dựa vào mênh mông đất trời Đàn bà duyên ở nụ cười Đàn ông duyên ở cái người kề sau Cuộc đời là nửa của nhau Bên nhau hình bóng nông sâu nổi chìm (Ca dao hình bóng - Về miền thinh không, trang 91) Làm tôi chợt nhớ tới câu ca dao xưa: Đàn ông nông nổi giếng khơi Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu Đem sáu câu thơ của Văn Diên so sánh với hai câu ca dao nói về tính cách đàn bà và đàn ông mới biết nhà thơ Văn Diên học hỏi và kế thừa ca dao xưa một cách khéo léo, tinh tế… Đọc những bài thơ trữ tình lục bát của Văn Diên, không biết tôi có chủ quan hay không mà những bài thơ lục bát của anh đã cuốn hút tôi đến thế. Hồn ca dao đã nhập vào anh và cả tôi nữa. Có lẽ vì thế nên tôi rất bằng lòng với chính mình viết và giới thiệu thơ lục bát của Văn Diên.

Tuy nhiên tôi cũng biết nhiều bài thơ anh viết theo thể thơ tự do, thể thơ mới không phải không có những bài hay câu hay. Vì tôi cảm và nghĩ thơ lục bát của Văn Diên hay, hay cái tầm của tôi thế chăng? Chính nhà thơ Văn Diên cũng yêu thơ lục bát đó sao? Ngay trong bài “Giăng Mắc Bùa Yêu” thì đã thấy anh không chỉ giăng mắc với thơ mà giăng mắc cả với thể loại lục bát: 5 Bén duyên ghép chữ làm quà Văn chương đâu dễ như là trò chơi Thương thân nghiền chữ đau đời Càng đau đáu lắm càng bời bời đau… Ủ men cất giọt “diệu” màu Thắm đằm hương sắc vẫn trau nắng chiều Đam mê giăng mắc bùa yêu Thinh không ngóng nhịp cầu kiều sang sông (Giăng mắc bùa yêu - Vầng sáng đầu mùa, trang 84) Viết lục bát chênh vênh như cầu kiều mà vẫn sang và Văn Diên đã sang được bờ bên kia để có những bài lục bát hay mà tôi đã dẫn ở trên. Với sự tích lũy nhiều năm. Trong 3 năm vừa qua Văn Diên đã xuất bản công bố 3 tập thơ. (Riêng trong năm 2020 ra 2 tập). Số lượng tập sách tôi không bàn, mà đáng mừng ở tập sau hay hơn tập trước. Tôi được biết nhà thơ Văn Diên vẫn luôn trăn trở để cho thơ anh ngày càng hay, vì thế anh chịu đi, chịu đọc, tìm bạn thơ để có thơ. Anh nhận thức điều đó rất sâu sắc: như Chế Lan Viên đã nghĩ về thơ (trong tập Hoa Ngày Thường và Chim Báo Bão, NXB Hội nhà văn 1967): Mỗi ngày gặp một người Họ là một mảnh thiên tài của nhân loại Máu và mồ hôi của người Đúc nên bao hình ảnh ngữ ngôn… Với Văn Diên có cách nói riêng về thơ: Thấy hoa của đất mà say Thấy làn suối tóc mà ngây ngất trời Cám ơn tạo hóa cho đời Cho tôi cho bạn làm người quan san Kìa mây trắng thưởng gió ngàn Mênh mang biển rộng ngát ngan tình đời (Suối hoa - Về miền thinh không, trang 87) Vâng, hoa của đất, mây của trời, suối tóc của thôn nữ, tình đời, tình thơ cứ đi vào thơ Văn Diên, cứ ngan ngát hướng CHÂN - THIỆN - MỸ lan tỏa, cho thơ…cho bạn đọc. Nét nổi bật trong thơ Văn Diên qua 3 tập thơ anh đã có một phong cách riêng, nhất là thơ lục bát của anh không lẫn với ai. Dù viết về trăng, về hoa gạo, các 6 nhà thơ lớp trước đã viết, nhưng Văn Diên có phát hiện riêng, không trùng lặp, thậm chí hay hơn họ. Có lẽ những câu thơ hay của Văn Diên trong chữ, trong vần gặt hái từ dòng sông Hồng quê mẹ, tạo lên những hạt thơ như hạt phù sa lấp lánh long lanh, lại như tiếng chuông chùa để lại dư âm trong lòng tôi và trong lòng bạn đọc… ngân nga, ngân nga…sâu lắng.

 

                                                                                                       L.H.T

 

Bài viết được xuất bản trên trang web chính thức của

NXB Hội nhà văn vào ngày: 26/11/2020

Tin khác

Bài toán khó tâp 1, 2Bài toán khó tâp 1, 2
Về miền thinh khôngVề miền thinh không
Người truyền ký ứcNgười truyền ký ức

Tin mới nhất

Những Khoảnh Khắc Cuộc Đời
Những Khoảnh Khắc Cuộc Đời

Truyện ngắn của Đỗ Thu Yên, dễ đi vào lòng người. Nhất là những người từng trải qua tình yêu trong chiến tranh, tình yêu người lính chiến. Đây là một trong những trường hợp hiếm. Đối với người chơi ở chốn văn chương xưa nay.

Sách mới

Những Khoảnh Khắc Cuộc Đời

viết bởi: Song Vũ Hoàng Phương

Những Khoảnh Khắc Cuộc Đời
Đá tự tình

viết bởi: Nguyễn Vũ Tiềm

Đá tự tình
Điệp khúc xuân dâng người

viết bởi: Lê Hồng Thiện

Điệp khúc xuân dâng người