NHÀ THƠ SUỐT ĐỜI ĐỨNG VIẾT

Đến gặp ông, tôi được ông tâm sự về chuyện viết lách, cuộc đời và chuyện một người phụ nữ miền Kinh Bắc đã kết duyên với ông thế nào.

Viết bởi: Diên Khánh

Người hơn ba mươi năm đứng viết

Ở làng Trắp, xã Quỳnh Lập huyện Quỳnh Lưu - Nghệ An này, người dân vẫn coi ông Thứ là nhà thơ của làng. Một ngôi làng đến 90% dân số sống bằng nghề đánh cá ở biển lại nảy ra một người làm thơ. Một bông hoa giữa biển nước và cát trắng. Họ tự hào sung sướng lắm. Nên khi ông đi đâu, người làng gặp đều “chào nhà thơ”. Những lúc đó ông chỉ cười, bởi ông đâu có tự nhận như vậy dù nhiều năm qua ông sinh hoạt ở Hội Văn học Nghệ An.

Giới thiệu về cái “góc” của mình, ông Thứ rất hăng hái. Ở đó là những cuốn sách quý, những chồng báo, những tập bản thảo cũ mới được ông gìn giữ cẩn thận. Đó cũng là nơi mà ông đứng viết. Trước đây, khi chưa xây dựng được ngôi nhà khang trang như bây giờ, ông Thứ cũng đứng viết trong ngôi nhà chật ních luôn dột vào mỗi ngày mưa. Chuyện làm thơ, viết báo đối với những người bình thường chẳng phải dễ dàng gì, đằng này hơn ba mươi năm qua, ông Thứ đứng viết bằng một thân thể tật nguyền, lặng lẽ âm thầm. Trương Quang Thứ chỉ tay vào góc nhà và giới thiệu: “Tôi viết được trong mọi hoàn cảnh. Nếu có bàn, tôi đứng tỳ vào và viết, hoặc cứ đứng và tỳ giấy lên tường, hoặc chỉ cần chồng mấy cái tải hàng như thế này lên là viết. Cũng  may ông trời cho tôi cái duyên với thơ, nên tôi sống được với nghề để chẳng phải mang tiếng ăn bám vợ”.

Trương Quang Thứ sinh năm 1951 trong một gia đình nông dân nghèo có tới 11 anh chị em nhưng đã hy sinh một và ba người khác chết vì bạo bệnh. Khi đi học, cậu bé Thứ luôn là học sinh giỏi toàn diện. Tương lai của Thứ sẽ vô cùng rộng mở nếu không có một ngày, mảnh bom găm vào chân. Ông Thứ bùi ngùi nhớ lại: “Năm 1972, trong một trận oanh tạc của không lực Mỹ, tôi bị một mảnh bom găm vào chân khi đang đi sản xuất. Độ đó thuốc thang ít, lại chẳng kiêng khem được. Vết thương nhiễm trùng rồi sinh ra bệnh khớp và biến chứng. Từ chân bị đau đến cột sống bị liệt. Lúc đó tôi đang độ hai mươi, đầy mơ ước nhưng coi như bị cắt đứt hy vọng”

Ảnh Nhà thơ Trương Quang Thứ bên vợ

Khi đó, gia đình đưa Thứ đi chữa trị khắp các bệnh viện nhưng tiền mất tật mang. Thứ vẫn nằm bất động. Suốt 3 năm liệt giường, Thứ nghĩ cuộc đời đã khép cửa lại với mình. Nhiều lần nghĩ quẩn chàng đã nghĩ đến cái chết. Thế rồi, một ngày sau cơn mưa nhìn qua cửa sổ, Thứ bỗng thấy ngoài kia đời còn đẹp lắm. Vốn có tính lãng mạn, nhìn ra ngoài bầu trời cơn mưa, lá non trổ đầy cành và chim líu lo hót. Thứ thấy khung cảnh đẹp quá và làm thơ. Lại là những vần thơ cho trẻ nhỏ: “Quả ngủ ở trên cây/ Cá ngủ ngay dưới nước/ Nắng ngủ trong mặt trời/ Mưa ngủ mây sũng ướt… Cây xấu hổ lạ thiệt/ Ai động vào ngủ ngay/ Đồng hồ bận đêm ngày/ Báo thời gian không ngủ”

Thứ cũng làm thơ về những cảm quan cuộc đời, những nỗi đau, tình yêu và niềm lạc quan. Thơ của Trương Quang Thứ xuất hiện liên tục, điều đó là nguồn động viên để chàng thi sĩ có thể tự tin sống tiếp. Các biên tập viên thấy thơ hay nên in, không hề biết tác giả của nó là một người đã bị tật nguyền. Nhiều lần họ mời Thứ đến giao lưu, nhưng chàng đều từ chối. Hàng xóm của Thứ thấy chàng gầy gò, tiều tụy, tưởng sẽ không qua được. Nhưng một ngày, lại thấy Thứ tự tin, cầm đến giấy bút. Rồi lại thấy báo người ta gửi biếu và nhuận bút.

Biết bao cô gái đọc trên báo, mê thơ mà viết thư làm quen, rồi tìm đến nhà. Sau khi thấy tác giả là một người nằm bẹp trên giường, họ bỏ đi. Thứ ngơ ngác buồn, không biết con thuyền của mình sẽ đỗ lại bến nào trong cuộc đời này. Rất nhiều cô gái đã “một đi không trở lại” thì đến năm 1976, Thứ được gia đình đưa ra Bệnh viện Hà Bắc chữa trị, đã có một cô gái “đỗ lại bến Thứ”. Đó là cô gái đất Kinh Bắc Trần Thị Nị, một cô gái ngoan hiền của trường Trung cấp kỹ thuật Hà Bắc. Trương Quang Thứ tâm sự rằng, ngày đó bà Nị vào bệnh viện thăm bạn, thế rồi gặp nhau. “Bà ấy ngày đó là cô gái ngoan hiền, được nhiều người yêu mến, nhiều người thích. Ngày đó bà ấy đồng cảm, tạo điều kiện gần gũi nâng đỡ tôi trong những ngày chữa trị đó. Sau đó đến giai đoạn quý và yêu. Đối với tôi, nhan sắc của bà ấy bình thương thôi, nhưng đã hy sinh tuổi trẻ vì một người như tôi, tôi thấy đó là một niềm hạnh phúc” - nhà thơ tâm sự.

Khi đó, bố mẹ cô gái không muốn trao con cho một người bệnh tật, sức khỏe kém, lại ở xa xôi tận miền Trung gió Lào. Nhưng cả hai cố gắng thuyết phục, chứng tỏ tình yêu mãnh liệt của mình. Hai người đằng đẵng chứng tỏ mình có khả năng đem lại hạnh phúc cho nhau. Như trước đó, cô gái Nị đã chứng tỏ tình yêu của mình thế nào để chàng trai tật nguyền tin tình yêu đó không phải là giả dối. Đám cưới của hai con người nghèo được tổ chức đơn giản, chủ yếu hai bên gia đình gặp gỡ nhau.

Cưới nhau xong, cô gái Kinh Bắc về làm dâu xứ Nghệ, chấp nhận cuộc đời đầy gian khổ. Họ được gia đình dựng cho túp lều nhỏ để sống. Nị vốn không quen với biển, tôm cá, nhưng hoàn cảnh buộc phải xuống biển cào nghêu bán kiếm tiền cơm cháo, thuốc thang cho chồng. Trương Quang Thứ có làm thơ nhưng nhuận bút chẳng được là bao. Ba đứa con lần lượt ra đời, một mình người vợ bươn trải, vất vả đủ đường. Thấy không thể như thế mãi được. Thứ nhờ người cưa cho hai cây sào để tập đi. Đôi chân khó bảo phải tập đến hàng ngàn lần mới đứng dậy được. Thấy đứng lên được là có hy vọng, thế là cố gắng nhích từng bước, lững chững như trẻ tập đi cùng với cây gậy chống. Sau hai năm dòng, Trương Quang Thứ đã có thể đi mà không cần gậy chống, nhưng vẫn chập chững khó khăn. Lúc này, sẵn có vườn nhà, Thứ nghĩ đến chuyện trồng rau. Trương Quang Thứ vừa cầm cuốc vừa cầm bút. Ban ngày làm quần quật cùng vợ con, ban đêm lại đứng viết một cách miệt mài. Chính người cha tật nguyền vất vả ấy lại là niềm tự hào, động viên cho ba con trai trưởng thành. Cả hai người con đều học giỏi, thành đạt. Người con đầu Trương Quang Văn đã tốt nghiệp đại học Khoa học xã hội Nhân văn Hà Nội, nay là giáo viên trường PTTH Hoàng Mai; người con trai thứ Trương Quang Chương đã tốt nghiệp Học viện Quân sự, nay làm việc ở Bộ Tư lệnh thông tin; người con trai út Trương Quang Phương tốt nghiệp Đại học Thuỷ sản Vinh đang làm việc ở Đồng Nai. Hai cô con dâu lớn của ông Thứ đang làm việc ở làng phong Quỳnh Lập.

Hiện nay, ông Thứ là cộng tác viên ruột của báo Phụ nữ Việt Nam, báo Nghệ An, tạp chí Thế giới trong ta, báo Thiếu niên tiền phong, Đài Tiếng nói Việt Nam…Ông có nhiều thơ đăng báo từ xưa ở báo Tiền phong, Văn nghệ, Mực tím… Dù không phải là một người được đào tạo cơ bản, một “dân” viết chuyên nghiệp, nhưng ông đã tạo cho mình cách làm việc chuyên nghiệp, khoa học và ông đã sống tốt với công việc của mình.

                                                                                                                                                  D.K

Bài viết được xuất bản trên trang web chính thức của

NXB Hội nhà văn vào ngày: 16/01/2019

Tin khác

NHÀ THƠ GỠ RỐI CUỘC ĐỜINHÀ THƠ GỠ RỐI CUỘC ĐỜI
VÍA LÀNGVÍA LÀNG
DIỄM CHÂU - NGƯỜI ĐÃ VỀ TỚI NHÀ MÌNHDIỄM CHÂU - NGƯỜI ĐÃ VỀ TỚI NHÀ MÌNH

Tin mới nhất

CUỘC CHIẾN ĐẤU CỦA LÒNG QUẢ CẢM
CUỘC CHIẾN ĐẤU CỦA LÒNG QUẢ CẢM

"Bây giờ em là dâu của một gia đình Trung Quốc và mang quốc tịch Trung Quốc, nhưng anh hãy tin rằng em mãi mãi là người Việt Nam và sẽ tranh đấu bằng cách của mình cho sự thật."

Sách mới

Phan nhân 1972

viết bởi: Nhà xuất bản

Phan nhân 1972
Không thể sống mà không viết

viết bởi: Nhà xuất bản

Không thể sống mà không viết
Mối tình của ông Hire

viết bởi: Nhà xuất bản

Mối tình của ông Hire