NHÀ THƠ NGUYỄN NGỌC PHÚ: " THÂN PHẬN BIỂN"

Thời niên thiếu, ôm khát vọng thoát nghèo đi vào đời, tưởng sẽ yên vị trong ngành kỹ sư xe máy ở bộ đội, nhưng rồi vì văn chương, anh về với biển để rồi tiếp tục ra phố thị, học viết văn...

Viết bởi: Nguyễn Văn Học

Có một nhà thơ là con của biển Cửa Sót Hà Tĩnh với bao cơn nức nở quặn đau vì bão gió. Thời niên thiếu, ôm khát vọng thoát nghèo đi vào đời, tưởng sẽ yên vị trong ngành kỹ sư xe máy ở bộ đội, nhưng rồi vì văn chương, anh về với biển để rồi tiếp tục ra phố thị, học viết văn. Tốt nghiệp trường Viết văn Nguyễn Du khóa 5, anh lại về với biển, để mãi mãi là một nhà thơ, người con của biển.

 Người của biển và những giấc mơ thơ

Ở trại viết của Nhà Xuất Bản quân đội ở Đại Lại, phòng của người mang thân phận biển Nguyễn Ngọc Phú thường tắt điện khá muộn. Anh bảo: “Mình đang viết trường ca về biển, về Đoàn tàu không số. Lúc nào đầu óc cũng on gong những âm thanh biển cả”.

Nhà thơ Nguyễn Ngọc Phú sinh năm 1959 tại làng Kim Đôi, xã Thạch Kim, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh trong gia đình đông con. Cha anh rất giỏi Đông y, hay chữ và thích làm thơ Đường. Ngày nhỏ, khi cha anh và bè bạn đàm đạo, đọc thơ, thi thoảng anh được gọi ra làm chân “điếu đóm”. Nhờ đó mà anh được tiếp xúc với thơ. Lại nữa, mẹ anh là người mê và rất thuộc Truyện Kiều cho dù ít được học. Bà ru anh và các em anh bằng Truyện Kiều, như thế cũng đủ khiến anh yêu thơ, yêu những câu Kiều biết nhường nào. Ngọc Phú tâm sự: “Từ lúc nhỏ đến khi 13 tuổi là quãng thời gian rất quan trọng với người làm thơ. Nếu quãng thời gian đó nuôi dưỡng được tâm hồn thơ thì sẽ có khả năng. Độ đó làng, xã tôi hay có hát chèo, mẹ thường cõng tôi đi xem khi chưa có em bé. Lớn lên chút nữa, làng tôi trở thành một chiến địa, bãi biển Cửa Sót tan nát vì bom đạn. Vì thế, tuổi thơ tôi là những ký ức về nỗi đau và những kỷ niệm đau đáu về Biển và thân phận con người”

Hết cấp III, Ngọc Phú vào bộ đội rồi thi vào Học viện Kỹ thuật quân sự chuyên ngành kỹ sư xe máy năm 1982, ngày đó còn đóng ở Vĩnh Yên- Vĩnh Phú. Tại đây, anh được tiếp xúc và làm bạn với nhà văn Hà Phạm Phú và Cao Văn Định, bắt đầu chắp nối những vần thơ đầu tiên. Ngoài mê thơ, Ngọc Phú còn thích chụp ảnh. Cũng vì chuyện liên quan đến chiếc máy ảnh mà anh đã có một tình yêu tuyệt đẹp với cô gái Vĩnh Phú duyên dáng hát hay, để sau đó anh viết nên tình yêu của mình bằng thơ: “Yêu em bằng tình anh biển cả”. Nguyễn Ngọc Phú rất tự hào kể về tình yêu đó.

Ngọc Phú ra trường, làm đám cưới, cô gái tên Lê Thị Sinh đất Vĩnh Phú đã theo chồng về quê biển. Ngọc Phú công tác ở Phòng công tác Chính trị Đại học sư phạm Vinh nhưng đầu óc lúc nào cũng lãng đãng thơ. Anh rất muốn thi vào trường Viết văn Nguyễn Du, và phải đợi đến 4 năm sau trường mới tuyển tiếp vì anh đã bị lỡ. Cảm thấy không thể công tác trong trường đại học, Ngọc Phú xin nghỉ, về làm một anh thợ máy đi biển, có những chuyến đi lênh đênh cả tháng trời. Anh cũng biết đó là một cuộc “di cư” nguy hiểm, khi cuộc sống còn khó khăn, anh lại từ bỏ một công việc tốt như vậy. Vợ anh rất lo lắng cho chồng, cha anh động viên con dâu: “Bố biết tính thằng Phú, nó sẽ chọn văn chương. Con cố lên, phải làm cho nó toại nguyện, cuộc sống mới bớt cơ cực”. Bằng sự chăm chút của một người vợ thảo hiền, bằng quyết tâm cao độ, Nguyễn Ngọc Phú đã thi vào trường Viết văn Nguyễn Du năm 1993. Anh thi vào với bài thơ “Đám mây màu vẩy cá” và nhiều bài khác về biển, anh lại làm tốt nghiệp với tập “Giấc mơ  lưới”. Khi đó, anh được giải Ba cuộc thi thơ của báo Văn nghệ với bài “Biến tấu biển”, được Hội Văn nghệ Hà Tĩnh xin về làm việc, từ đó anh cứ thế “phất” bằng thơ. Anh đã có thể ngẩng cao đầu, tự hào với bản thân, và đã không phụ người vợ chấp nhận cơ cực vì đam mê của chồng. “Yêu em bằng tình anh biển cả” là thiên tình thơ dành cho người vợ, là mối tình thủy chung son sắt một lòng. Ngọc Phú dành tình yêu cho vợ mênh mông như biển, dịu dàng như khúc hát của sóng lúc bình yên. Cả hai đã làm thành một gia đình hạnh phúc.

Người mang “thân phận biển”

Người mang “thân phận biển” đó là nhà thơ Nguyễn Ngọc Phú. Bởi anh chẳng những sinh ra ở biển, tuổi thơ lớn lên từ cái mặn mòi, cơ cực, bằng những giọt mồ hôi chát đắng của những người dân cả đời gắn bó với mênh mông bão gió. Anh tự coi mình là con của biển khơi. Biển vừa hiền hòa, vừa hung dữ. Anh viết nhiều về những người dân một nắng hai sương, oằn vai nặng gánh. Thơ anh vừa có sự lấp lánh của những sắc mầu tươi đẹp cuộc sống, vừa có sự chân thành, đắm đuối của một trái tim đa cảm. Thơ anh được bạn đọc trẻ yêu thích, tìm đọc, đó chính là hạnh phúc mà thơ ca mang lại. Trong một bài ký, Nguyễn Ngọc Phú viết: “Trước lúc vào nghiệp văn, tôi sống bằng nghề biển. Tôi không sinh ra ở bên cọc chèo, nhúm nhau thai của tôi không ném xuống biển, nhưng lại được chôn xuống cát như một đoạn dây neo loằng ngoằng, biến thành con giun đất bò qua những nấm mộ của những người trong dòng họ. Không biết những vong linh thiêng liêng ấy có ám ảnh tôi không mà cho đến bây giờ tôi vẫn chưa trả hết nợ biển..”

Vâng, nói vậy nhưng anh khẳnh định rồi. Anh không bao giờ trả hết nợ biển. Vì thế, thơ anh đau đáu, quặn thắt một tình yêu quê, ám ảnh nỗi đau của những người dân chịu nhiều mất mát cũng bởi biển gây ra trong những mùa gió chướng. Trường ca gắn với biển được sinh ra từ người con của miệt biển này. Trong trường ca “Biển và tôi”, Nguyễn Ngọc Phú viết: “Có một tầng trời ngoài một tầng trời. Có một vùng biển trong một vùng biển. Người vác lưới ra đi. Đêm lân tinh rắc về tận ngõ. Có con thuyền chết cạn. Ta không cứu nổi nữa rồi. Ta liệm thời gian bằng gấu váy buồn của những con sóng...Chân vịt tuổi thơ ta. Không quay chong chóng. Xoáy vào vực sâu cơn mê ám ảnh hiện về. Ngọn bút lá tre. Chấm xuống vòi bạch tuộc...”. Ở trường ca này, anh muốn mang đến cho bạn đọc những hình ảnh quen mà lạ, nó ngấm vào người anh, vào hồn anh, vào cả hồn thơ để ngòi bút bật lên những con chữ, cựa quậy, như người bơi chèo chắc tay trên sóng. Trường ca “Biển và tôi” tham dự cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội" và đạt giải nhất. Nó như một lời khẳng định với bè bạn, với quê hương rằng, tình yêu quê của anh mãi mặn nồng, khăng khít. Bây giờ, khi đã là người thành đạt, Nguyễn Ngọc Phú vẫn muốn mình phải chuyển tải những “thân phận biển” quê anh, cũng như những vùng biển khác đến với bạn đọc. Và, anh rất sợ mình sẽ quên đi tiếng sóng, quên mất cái đau cắt da cắt thịt mỗi mùa gió chướng. Anh đủ tiền để xây cho mình ngôi nhà khang trang ở thị xã Hà Tĩnh, nhưng anh đã không làm vậy, xây nhà sống ở quê cho gần với biển. Đều đặn, mỗi tuần, sáng anh ra thị xã làm việc, chiều lại phóng xe máy về, chỉ mất chừng 25 phút. Ngày nghỉ thứ bảy, chủ nhật, nếu có bạn văn gọi ra thị xã, thì anh lại đi. Hoặc đón bạn về nhà chơi. Phú bảo: “Thậm chí mình nhắm mắt cũng biết các ngõ đường trong xã”. Như vậy để thấy anh “thuộc” quê và biển thế nào.

Nếu như biển có thân phận thì cũng có chân dung, có lý lịch. Ngọc Phú vẫn coi mình như kẻ cả đời đi vẽ chân dung biển, bằng hồn thơ. Giờ, với cương vị là Tổng biên tập tạp chí Hồng Lĩnh, tuy là tờ văn nghệ địa phương, nhưng anh đã “đẩy” được chất lượng của nó lên, và là một trong những tờ văn nghệ địa phương có lượng phát hành lớn nhất. Bởi Ngọc Phú đã làm thêm "Tạp chí Hồng Lĩnh truyền hình" phát sóng để thu hút bạn đọc

Thơ Nguyễn Ngọc Phú

Và đây, một trong những bài thơ đầu tay của anh, giản dị, được rất nhiều người thích. Bài “Hồn quê”. Ngọc Phú mời tôi khi nào rảnh về quê anh chơi, ngắm biển, ngắm cát từ gác văn lộng gió trên tầng 2 của anh có thể ngắm nhìn những con thuyền rẽ sóng ra khơi. Nơi đây đông đảo bạn văn đến thăm và xem "bảo tàng biển" của anh và thậm chí có thể vục mặt vào bụng biển để nghe thanh âm từ biển. Xin đọc lại bài thơ “Hồn quê” để nói lời tạm biệt, và cũng là hứa hẹn gặp lại.

 

 Tôi trở về bến nước ngàn dâu

Mẹ dệt lụa chăn tằm như thuở trước

Áo đồng môn mẹ nhuộm bùn đã mục

Tiếng xa quay bền bỉ suốt năm trời

 

Con đò ngang quay ngược lại chờ tôi

Bát nước chè giữa trưa hè đậm chát

Giọng miền Trung chẳng thể nào lẫn được

Ngọn gió Lào quăng quật suốt đời tôi.

 

Bỗng có gì mừng tủi - quê ơi!

Một thời đi qua tôi bỏ quên ngọn gió

Bụi tre gầy xác xơ trưa lửa

Cò có bay về đứng rỉa cánh hay không?

 

Bánh đa cong, mái nhà lá cũng cong

Con đường cát giấc mơ đêm cũng cát

Riêng câu hát, trời ơi, câu hát

Không một lần nỡ oán giận chi ai

 

Tôi đi xa qua những tháng năm dài

Chiếc ba lô áo xanh màu quân phục

Mới đến đầu thôn cả xóm làng đã biết

Quê hương mình đùm bọc lấy hồn tôi.

 

                                                                                N.V.H

Bài viết được xuất bản trên trang web chính thức của

NXB Hội nhà văn vào ngày: 30/01/2019

Tin khác

LÊ MINH QUỐC THUỞ MƠ LÀM… THI SĨLÊ MINH QUỐC THUỞ MƠ LÀM… THI SĨ
NHÀ THƠ SUỐT ĐỜI ĐỨNG VIẾTNHÀ THƠ SUỐT ĐỜI ĐỨNG VIẾT
NHÀ THƠ GỠ RỐI CUỘC ĐỜINHÀ THƠ GỠ RỐI CUỘC ĐỜI

Tin mới nhất

NƯỚC MẮM MẤT ĐOÀN KẾT?!
NƯỚC MẮM MẤT ĐOÀN KẾT?!

Cái thứ nước mắm này vô ảnh, vô hình, vô mùi, vô vị, nhưng nó có tác dụng rất xấu là làm rối tung thị trường nước mắm, gây khó cho hàng vạn ngư dân và người sản xuất nước mắm thủ công.

Sách mới

Viết & đọc chuyên đề mùa xuân 2019

viết bởi: Nhà xuất bản

Viết & đọc chuyên đề mùa xuân 2019
Chương trình nghị sự

viết bởi: Nhà xuất bản

Chương trình nghị sự
Ác quỷ Nam Kinh

viết bởi: Nhà xuất bản

Ác quỷ Nam Kinh