“BẢN TUYÊN NGÔN” VỀ NHỮNG DI SẢN CỦA HƯƠNG VỊ

Từ những món ăn đó, chúng ta sẽ thấy hiện nên đời sống và văn hóa Việt từ bao đời được kết tinh trong từng hương vị, chúng ta thấy được thiên nhiên Việt, thấy được tâm hồn Việt.

Viết bởi: Nguyễn Quang Thiều

Đầu năm 2018, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã truyền đi một bản “tuyên ngôn” đặc biệt, tuyên ngôn về di sản của hương vị: "Bánh mì baguette được cả thế giới thèm muốn. Chúng ta cần bảo tồn sự tuyệt vời của nó và bí quyết làm bánh. Đó là lý do nó cần được coi là di sản".

 Nước Pháp được từng coi là vương quốc ánh sáng của văn minh và nghệ thuật. Và từ vương quốc ánh sáng ấy, người ta đã tuyên ngôn về một món ăn, thứ mà không ít người cho đến ngày nay vẫn chỉ coi là thứ để nuôi sống phần xác của con người. Lúc này, tôi lại nhớ tới bộ phim về một đầu bếp trẻ của một nhà hàng ở Paris. Nghe nhà hàng này có những món đặc biệt, một nhà phê bình ẩm thực danh tiếng nhất và cũng khó tính nhất của nước Pháp đã tìm đến. Biết vậy, cả nhà hàng hoảng loạn lên vì nếu nhà phê bình ẩm thực kia đặt bút khen thì nhà hàng đó sẽ trở nên giàu có không biết đến mức nào và nếu nhà phê bình hạ bút chê thì nhà hàng sẽ sụp đổ. Hàng hàng thực sự không biết phải nấu gì để thết vị khách đặc biệt kia. Một chàng đầu bếp trẻ được phân công nấu một món ăn cho nhà phê bình. Khi nhà phê bình ăn miếng ăn đầu tiên của món ăn đó, ông sững người. Chiếc bút trên tay ông rơi xuống đất. Ông như chết lặng. Nước mắt tràn ngập trên gương mặt ông. Điều gì đang xảy ra trong con người ông.

 Sáng hôm sau, trên trang nhất tờ báo lớn nhất của nước Pháp là bài biết của ông về sự kỳ diệu của ẩm thực qua món ăn ông đã ăn ở nhà hàng đó. Vậy món ăn đó là món gì ? Bí quyết của sự thành công ấy là gì ? Khi biết sự thật về món ăn đó, tất cả đã bàng hoàng và họ nhận ra điều lớn lao trong mỗi món ăn mà con người vẫn ăn. Đó là món rau dại hầm. Món ăn đó nhà phê bình kia đã ăn thơ ấu. Món ăn đã đưa nhà phê bình trở về những năm tháng đói rét của nước Pháp. Mỗi chiều tối mẹ ông trở về từ cánh đồng và nấu món rau dại hầm cho những đứa con đói rét của bà. Hương vị quen thuộc ấy đã làm sống lại tất cả những gì của tuổi ấu thơ và sống lại người mẹ đã quá cố của ông. Ẩm thực không chỉ là cái nuôi sống thân xác mà là cả một đời sống liên quan đến món ăn đó nuôi lớn tâm hồn con người. Và khi viết về những câu chuyện này, tôi bắt đầu nghĩ tới một nhà hàng ẩm thực ở Hà Nội được sinh ra bởi một người phụ nữ trẻ có tên là Hạnh.

 Ở khu vực đoạn phố Nam Ngư cắt Phan Bội Châu từng có những quán ăn nổi tiếng như phở gà Nam Ngư và bây giờ là Quán Ăn Ngon ở 18 Phan Bội Châu.  Có lẽ những người nghiện phở  ở lứa tuổi trên dưới 50 sẽ khó quên được phở gà Nam Ngư. Ai mời ăn phở gà Nam Ngư thời đó là một đặc ân. Hãng thông tấn CBS nổi tiếng thế giới tôn vinh phở gà Nam Ngư như là một thương hiệu siêu lớn của ẩm thực Việt. Tôi đã từng nhìn thấy thương hiệu phở gà Nam Ngư và những bài viết bằng nhiều thứ tiếng dán trên các phương tiện hành nghề của CBS. Phở gà Nam Ngư do một cụ bà cai quản. Nhưng sau khi cụ bà mất, phở gà Nam Ngư đã dần dần đánh mất hương vị “chết người” và giống rất nhiều các quán phở gà “thường thường bậc trung” khác ở Hà Nội.

 Quán Ăn Ngon 18 Phan Bội Châu

Sau sự “suy tàn” của quán phở gà danh tiếng một thời, tưởng đoạn phố Phan Bội Châu đó chỉ còn lại những quán café và quán trà hiện đại cho “thế hệ mới”. Nhưng rồi một ngày ở đó bỗng hiện ra một quán ăn. Đó là Quán Ăn Ngon ở 18 Phan Bội Châu. Quán mở được một thời gian chừng nửa năm tôi mới tìm đến. Nhưng tôi không đến đó bởi bạn bè mời gọi mà bởi những người nước ngoài. John Dean, một nhà thơ Ai-len đến Hà Nội nói với tôi rằng : ở Hà Nội có một Vương quốc của văn hóa ẩm thực Việt và ông muốn đến đó. Nghe vậy, tôi thực sự xấu hổ vì chưa biết Vương quốc ấy ở đâu. Những người bạn Ai-len và Mỹ của John Dean đã nói với ông về Vương quốc ẩm thực Việt này. Khi ông đưa địa chỉ Vương quốc đó tôi mới nhớ đến cái tên Quán Ăn Ngon mà tôi đã bỏ qua. Khi bước chân vào Quán Ăn Ngon, tôi thực sự bị quyền rũ hoàn toàn. Tôi cảm nhận được biết bao hương vị của những món ăn truyền thống vừa tinh tế vừa hào hoa đã và đang biến mất đâu đó trong đời sống hiện đại với Fastfood giờ đang hiện ra đầy đủ.

 Một điều làm tôi vô cùng ngạc nhiên là người phữ “sinh ra” Quán Ăn Ngon ở Phan Bội Châu là một người rất trẻ. Tôi cứ nghĩ đó là người thuộc về các quán bar, mỳ Ý, cocktail, trà Dilmah, Buffet…và không còn “đếm xỉa” gì nữa những bánh cuốn, bánh đúc, riêu cua, riêu ốc, cá kho, thịt đông, canh dưa, xôi gà, nem cuốn, chả nướng…và hàng trăm món ăn truyền thống của ba miền mà chủ yếu là của phía Bắc. Chủ nhân của Vương quốc văn hóa ẩm thực này đã chọn được một vị trí đắc địa giữa lòng Hà Nội trong thời hội nhập như bão này. 18 Phan Bội Châu là một vị trí bị các “đại gia” săn lùng từ lâu. Nhưng chủ ngôi nhà đó đã lần lượt từ chối. Thế nhưng, khi người phụ nữ trẻ đến nói với chủ ngôi nhà về một quán ăn mà không phải là một quán ăn thông thường như bao quán ăn khác vì nó chứa đựng một tinh thần văn hóa ẩm thực Việt sâu sắc. Vì chính ý tưởng của người sinh ra Quán Ăn Ngon ở 18 Phan Bội Châu đã vô tình làm sống lại những hương vị kỳ diệu và những vẻ đẹp văn hóa chứa đựng trong những món ăn truyền thống đó. Khi chủ ngôi nhà 18 Phan Bội Châu đồng ý cho người chủ Quán Ăn Ngon xử dụng khuôn viên ngôi nhà của mình thì cánh cửa của Vương quốc ẩm thực đã bắt đầu mở ra. Những món ăn truyền thống Việt sẽ được thăng hoa hương vị của nó khi người ngồi ăn được hưởng thụ một không gian hài hòa đặc trưng Việt trong kiến trúc và cây lá.

 Chủ nhân của Vương quốc ẩm thực 18 Phan Bội Châu đã kỳ công mời “chuyên gia” từ những quán phở, quán bún riêu, xôi xéo…. có tiếng ở Hà Nội, từ những vùng ẩm thực danh tiếng như bánh cuốn Thanh Trì, chả cá Lã Vọng….Nghĩa là những món ăn ngon nhất, những chuyên gia nấu ăn giỏi được “ rước” về Vương quốc ẩm thực này. Và rồi một ngày, ở một không gian tuyệt đẹp của Hà Nội trên con phố mang tên thi hào Nguyễn Du trước hồ Thiền Quan, một thế giới ẩm thực hiện ra, Ngon Garden.

 Ngon Garden 70 Nguyễn Du

Ngon Garden vẫn mang tinh thần văn hóa ẩm thực Việt nhưng hiện diện trong một không gian hiện đại và rất sang trọng. Địa chỉ này mình chứng cho một điều quan trọng trong một thế giới của những văn minh. Điều quan trọng nhất của những gì được gọi là văn minh là nó phải chứa đựng trong đó lịch sử và vẻ đẹp văn hóa của xứ sở ấy. Quán Ăn Ngon ở 18 Phan Bội Châu và Ngon Garden ở 70 Nguyễn Du đương nhiên là những địa điểm kinh doanh ẩm thực nhưng ngập tràn ở hai không gian ấy là văn hóa Việt thông qua hương vị ẩm thực truyền thống. Đây chính là yếu tố quan trọng nhất dẫn đến thành công của chuỗi nhà hàng này. Và chính bởi điều đó mà tôi gọi cách kinh doanh này của người phụ nữ trẻ có tên Phạm Bích Hạnh là “ Con Đường Của Hạnh”.

 Hạnh chính là một trong ít người Việt Nam đã đọc “ bản tuyên ngôn” về di sản của hương vị của dân tộc mình. Nghe có vẻ to tát nhưng bản chất thực sự lại đúng là như vậy. Hạnh có đủ điều kiện và yếu tố để mở những nhà hàng ẩm thực Pháp, Ý, Trung Hoa….Nhưng chị đã chọn một con đường riêng của mình. Trong con đường ấy chứa đựng tình yêu sâu nặng và da diết với những di sản của tổ tiên, ông bà để lại. Một trong những di sản ấy là di sản của hương vị. Không có một tình yêu chân thành, da diết và sự đắm mê thì Hạnh không tạo ra được chỉ một vết chân chứ chưa nói tới cả một con đường. Nhưng con đường ấy còn khó hơn những con đường khác bởi nó bắt chị phải Việt hóa trọn vẹn nhưng lại đầy sáng tạo của riêng mình để cho những thứ của ngàn xưa vẫn sống động và hòa quyện vào những cái của hôm nay.

 Sachvan.vn sẽ lần lượt giới thiệu vẻ đẹp ẩm thực Việt thông qua những món ăn đang hiện diện trong hai không gian đặc sắc là Quán Ăn Ngon và Ngon Garden. Từ những món ăn đó, chúng ta sẽ thấy hiện nên đời sống và văn hóa Việt từ bao đời được kết tinh trong từng hương vị, chúng ta thấy được thiên nhiên Việt, thấy được tâm hồn Việt. Và “ Con đường của Hạnh” là một con đường đã mang chúng ta trở lại một phần những vẻ đẹp Việt mà chúng ta đã và đang đánh mất.

   N.Q.T

 

 

 

 

Bài viết được xuất bản trên trang web chính thức của

NXB Hội nhà văn vào ngày: 07/11/2018

Tin khác

CÁI CHẾT CỦA MỘT ANH HỀCÁI CHẾT CỦA MỘT ANH HỀ
LÀ HỌ MÀ KHÔNG PHẢI HỌ NHƯNG VẪN LÀ HỌLÀ HỌ MÀ KHÔNG PHẢI HỌ NHƯNG VẪN LÀ HỌ
Thơ Dương TườngThơ Dương Tường

Tin mới nhất

NƯỚC MẮM MẤT ĐOÀN KẾT?!
NƯỚC MẮM MẤT ĐOÀN KẾT?!

Cái thứ nước mắm này vô ảnh, vô hình, vô mùi, vô vị, nhưng nó có tác dụng rất xấu là làm rối tung thị trường nước mắm, gây khó cho hàng vạn ngư dân và người sản xuất nước mắm thủ công.

Sách mới

Viết & đọc chuyên đề mùa xuân 2019

viết bởi: Nhà xuất bản

Viết & đọc chuyên đề mùa xuân 2019
Chương trình nghị sự

viết bởi: Nhà xuất bản

Chương trình nghị sự
Ác quỷ Nam Kinh

viết bởi: Nhà xuất bản

Ác quỷ Nam Kinh